Presiyometre deneyi arazide (in-situ) uygulanan, zemin ve/veya kayaçların mühendislik karakteristiklerinin tespit edilmesi amacıyla kullanılan kuyu için yanal yükleme deneylerinden biridir. Jeoteknik problemleri içine alan birçok konuda doğrudan ve dolaylı olarak faydalanılan bir yerinde deney yöntemidir1 .Presiyometre deney aleti; zeminin basınç-deformasyon ilişkilerini ölçmek amacıyla ilk defa Almanya da geliştirilmiş, daha sonra 1950 li yıllarda Lois MENARD tarafından gerçek anlamda bulunmuş ve kullanılmaya başlanmıştır. Deneyin amacı, zeminin basınç- deformasyon ilişkilerini ölçmek için sondaj makinesi yardımıyla yeryüzünde açılan silindirik deliğin içine bir balon yerleştirip içinde bulunduğu boşluğun yüzeyden verilen su basıncıyla genişletilmesi ve bu sayede çevresinde yarattığı deformasyonun (genleşmenin) ölçülmesidir

Presiyometre Çeşitleri:

Teknolojinin gelişmesi beraberinde bu cihazlarında gelişimini sağlamıştır. İlk olarak kullanılmaya başlanan G tipi presiyometredir. Sonda da 3 hücre vardır, alt ve üst hücreler muhafaza hücreleri ortadaki hücre ise ölçüm amaçlıdır. Ölçüm hücreleri su, muhafaza hücreleri ise CO2 ile şişirilir. Yerini günümüzde kullanılan GC tipine bırakmıştır. Sondaj tek bir kılıf içine yerleştirilmiş ölçüm hücresinden oluşur. Ölçüm hücresinin altı ve üstü gaz ile şişirilir ve muhafaza görevini yerine getirir. Montajı kolaydır sıkı ve katı zeminlerde 50 metre derinliğe kadar kullanılabilir, maksimum 2500-4000 kPa basınç sağlayabilmektedir. Kullanılan bir diğer model ise E tipidir yumuşaktan sıkıya kadar pek çok zeminde kullanılabilir ve max. 2000-2500 kPa basınç sağlamaktadır. İçlerinde en büyük yanal basıncı verebilen GB tipi ise 3 hücreden oluşur ancak tüm hücreler su ile şişirilir. Ölçüm hücresi ve koruma hücrelerinin rezervuarları ayrıdır. Tüm sondaj boyunca üniform basınç sağlanmalıdır, hidrolik kayıplar ölçüm hücresinin basıncının ölçümünde hatalara neden olur. Arazi çalışmaları için karmaşık bir yapıdadır, sondajın montajı ve sızdırmazlığını sağlamak zaman alır. Asıl kullanım alanı kayaçlardır, 10.000 kPa’ya kadar basıncı zemine iletebilmektedir3 . Görüldüğü gibi presiyometre cihazlarının sınıflaması bulunduğu ortama iletebildiği basınç miktarlarına göre yapılmaktadır. İhtiyaç duyulan basınç seviyesini de doğal olarak zeminin mühendislik parametreleri belirlemektedir. Yukarda bahsedilen bu türlerin dışında 1968 yılında “Self BoringPressuremeter” (SBP) adı verilen kendi deliğini kendi delen presiyometre cihazları kullanılmaya başlanmıştır. Kendi deliğini delen presiyometrelerin de yük hücreli presiyometre ve camkometre adı verilen türleri vardır. Bu tür, Menard cihazlarının kullanımında kuyularda meydana gelen örselenmeleri önlemek amacıyla geliştirilmiştir. SBP’nin bazı özel türleri ise şunlardır; · PAF tipi · PAFSOR tipi · Cambridge tipi Günümüzde (Karayolları) en çok kullanılan Menard tipi presiyometre cihazıdır